De preventiemedewerker is inmiddels een vertrouwde functie binnen veel Nederlandse organisaties. Toch blijkt in de praktijk dat er nog veel vragen bestaan over de verplichtingen, bevoegdheden en verantwoordelijkheden die bij deze rol horen. Werkgevers vragen zich af of zij verplicht zijn een preventiemedewerker aan te stellen, medewerkers willen weten welke opleiding nodig is en ondernemingsraden vragen regelmatig welke invloed zij hebben op de benoeming van de functionaris.
In dit artikel beantwoorden we de tien meest gestelde vragen over de preventiemedewerker.
- Is een preventiemedewerker verplicht?
Ja. Iedere werkgever met personeel in dienst moet minimaal één preventiemedewerker aanwijzen. Deze verplichting is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet.
Veel ondernemers denken dat deze verplichting alleen geldt voor grote bedrijven, maar dat is niet juist. Ook bedrijven met één werknemer moeten beschikken over een preventiemedewerker. Het doel hiervan is ervoor te zorgen dat er binnen iedere organisatie iemand aanwezig is die zich bezighoudt met veiligheid, gezondheid en arbeidsomstandigheden.
- Mag de werkgever zelf preventiemedewerker zijn?
Dat mag onder voorwaarden. In bedrijven met maximaal 25 werknemers mag de werkgever de taken van preventiemedewerker zelf uitvoeren.
Dit kan een praktische oplossing zijn voor kleinere organisaties waarin de werkgever dagelijks aanwezig is op de werkvloer. Wel blijft gelden dat de werkgever voldoende kennis moet hebben van arbeidsrisico’s en preventiemaatregelen om de functie goed te kunnen vervullen.
Wanneer een bedrijf groeit, wordt vaak gekozen om een medewerker aan te wijzen die zich specifiek met deze taken bezighoudt.
- Welke taken heeft een preventiemedewerker?
De preventiemedewerker ondersteunt de werkgever bij het uitvoeren van het arbobeleid.
De belangrijkste wettelijke taken zijn het meewerken aan de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), het adviseren van werkgever en werknemers over arbeidsomstandigheden en het ondersteunen bij de uitvoering van preventieve maatregelen.
In de praktijk houdt de preventiemedewerker zich vaak ook bezig met werkplekinspecties, onderzoek naar incidenten, veiligheidsrondes, toolboxmeetings en het stimuleren van veiligheidsbewustzijn onder medewerkers.
- Welke opleiding heeft een preventiemedewerker nodig?
De wet schrijft geen specifieke opleiding voor.
Op zoek naar een E-learning preventiemedewerker? Ga naar onze cursuspagina
Wel moet de preventiemedewerker beschikken over voldoende deskundigheid die aansluit bij de risico’s binnen het bedrijf. De benodigde kennis is dus afhankelijk van de werkzaamheden die worden uitgevoerd.
Voor een kantoororganisatie zijn andere competenties nodig dan voor een chemisch bedrijf, distributiecentrum of productieomgeving. Daarom bestaan er diverse opleidingen die variëren van één dag tot uitgebreide meerdaagse trainingen.
- Hoeveel tijd moet een preventiemedewerker krijgen?
De Arbowet noemt geen vast aantal uren.
De werkgever moet echter voldoende tijd beschikbaar stellen om de taken goed uit te voeren. Wat voldoende is, hangt af van de omvang van het bedrijf, het aantal medewerkers en de aanwezige risico’s.
In een kleine kantoororganisatie kan enkele uren per maand voldoende zijn. In een logistiek centrum, fabriek of opslaglocatie voor gevaarlijke stoffen kan aanzienlijk meer tijd nodig zijn.
- Kan een bedrijf meerdere preventiemedewerkers hebben?
Ja. Sterker nog, in grotere organisaties is dit vaak verstandig.
Bedrijven met meerdere vestigingen, verschillende afdelingen of uiteenlopende risico’s kiezen regelmatig voor meerdere preventiemedewerkers. Hierdoor ontstaat meer betrokkenheid op de werkvloer en bunnen risico’s sneller worden gesignaleerd.
Sommige organisaties werken met een centrale preventiemedewerker die wordt ondersteund door lokale preventiecoördinatoren of veiligheidsambassadeurs.
- Wat is het verschil tussen een preventiemedewerker en een veiligheidskundige?
Deze functies worden regelmatig met elkaar verward.
Een preventiemedewerker is een wettelijk verplichte interne functionaris die de werkgever ondersteunt bij het arbobeleid. Een veiligheidskundige is een specialist die vaak beschikt over een hogere veiligheidsopleiding en diepgaande kennis heeft van risicobeheersing.
Een veiligheidskundige kan tevens preventiemedewerker zijn, maar een preventiemedewerker hoeft geen veiligheidskundige te zijn.
Bij complexe risico’s schakelen bedrijven vaak aanvullende deskundigheid in van een veiligheidskundige, arbeidshygiënist of arbodienst.
- Heeft de ondernemingsraad invloed op de benoeming?
Ja.
De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging heeft instemmingsrecht bij zowel de aanstelling als de positionering van de preventiemedewerker binnen de organisatie.
Hiermee wil de wetgever waarborgen dat de preventiemedewerker voldoende onafhankelijk kan functioneren en het vertrouwen geniet van de medewerkers.
Het is daarom verstandig om de ondernemingsraad vroegtijdig te betrekken bij de selectie van een geschikte kandidaat.
- Wat gebeurt er als een bedrijf geen preventiemedewerker heeft?
Wanneer een werkgever geen preventiemedewerker heeft aangewezen, voldoet hij niet aan de wettelijke verplichtingen uit de Arbowet.
Bij een inspectie door de Nederlandse Arbeidsinspectie kan dit leiden tot handhaving, waarschuwingen of boetes. Bovendien ontbreekt dan een belangrijke schakel in het arbobeleid, waardoor risico’s mogelijk niet tijdig worden gesignaleerd.
In geval van een ernstig arbeidsongeval kan het ontbreken van een preventiemedewerker bovendien meewegen bij het beoordelen van de naleving van de zorgplicht van de werkgever.
- Wat maakt een preventiemedewerker succesvol?
Een succesvolle preventiemedewerker doet meer dan het bijhouden van documenten en checklists.
De kracht van de functie zit vooral in zichtbaarheid op de werkvloer. Medewerkers moeten weten bij wie zij terecht kunnen met vragen, zorgen of ideeën over veiligheid. Een preventiemedewerker die regelmatig aanwezig is op de werkplek, gesprekken voert met collega’s en verbeteringen opvolgt, levert vaak de grootste bijdrage aan een veilige organisatie.
Daarnaast is goede samenwerking met leidinggevenden, de directie, de bedrijfsarts en de arbodienst essentieel. Veiligheid wordt namelijk niet bereikt door regels alleen, maar door dagelijks gedrag en betrokkenheid van iedereen binnen de organisatie.